ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన, సుందరమైన హిమాలయ పర్వతాలు ఇప్పుడు ఒక ఊహించని ప్రమాదకరమైన టైమ్ బాంబులా మారుతున్నాయా..? నేపాల్, భారత్, పాకిస్తాన్ దేశాల్లోని కోట్లాది మంది ప్రజల మనుగడను ప్రశ్నార్థకం చేసే మహా విపత్తు ముంచుకొస్తోందా..? ఇటీవల నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దుల్లో సంభవించిన భయంకరమైన వరదలు, అలాగే పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్లోని బ్రాడ్ పీక్ పర్వతంపై సంభవించిన ఘోరమైన మంచు తుఫాను ఇవే సంకేతాలను ఇస్తున్నాయా..?
నేపాల్లో హిమానీనదం కుప్పకూలడం వల్ల వచ్చిన ఆకస్మిక వరదలకు ఏకంగా 900 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోగా, మరో 3,000 మందికి పైగా గల్లంతయ్యారనే వార్త ప్రపంచాన్ని ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడేలా చేసింది. అసలు హిమాలయాల్లో ఏం జరుగుతోంది? నిరంతరం మంచుతో కప్పబడి ఉండే ఈ పర్వతాలు ఎందుకు కరిగిపోతున్నాయి? దీని వెనుక ఉన్న పర్యావరణ కారణాలు ఏంటి?
పర్యావరణ శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనల ప్రకారం.. నేపాల్లోని సముద్ర మట్టానికి దాదాపు 17,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఒక భారీ హిమానీనదం ఒక్కసారిగా కుప్పకూలింది. ఆ విరిగిపడిన మంచు కొండ కింద ఉన్న భోటే కోషి నది ఉపనది అయిన ‘ల్హెండే ఖోలా’లో పడటంతో అక్కడ నీటి ప్రవాహానికి అడ్డుగా ఒక తాత్కాలిక డ్యామ్ లాంటి గోడ ఏర్పడింది. లక్షలాది గ్యాలన్ల నీటి ఒత్తిడికి ఆ మంచు గోడ కొద్దిసేపటికే ఒక్కసారిగా బద్దలైంది. అంతే.. కొండలు పిండిపోయేలా భయంకరమైన వేగంతో దూసుకొచ్చిన ఆ రాళ్లు, మంచు, బురద నీటి ప్రవాహం ఆ లోయలో ఉన్న ఇళ్లను, రోడ్లను, వంతెనలను, ఆఖరికి భారీ జలవిద్యుత్ కేంద్రాలను కూడా నిలువునా తుడిచిపెట్టేసింది.
ఈ దారుణ విపత్తు ప్రకృతి సృష్టించినదా లేక మనుషుల తప్పిదాల వల్ల జరిగిందా అనేది ఇప్పుడు పెద్ద చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ నేపాల్ వరదలకు సరిగ్గా ఒక నెల రోజుల ముందే.. అంటే జూలై 30, 2026న పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్లోని కారకోరం పర్వత శ్రేణిలో ఉన్న బ్రాడ్ పీక్ వద్ద కూడా సరిగ్గా ఇలాంటి విపత్తే సంభవించింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా పర్వతాలను అధిరోహించి చరిత్ర సృష్టించిన ప్రముఖ నేపాలీ పర్వతారోహకుడు నిర్మల్ పుర్జా తన బృందంతో కలిసి క్యాంప్-2 మరియు క్యాంప్-3 మధ్య ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో అకస్మాత్తుగా భారీ మంచు తుఫాను ముంచెత్తింది.
ఈ ఘోర ప్రమాదంలో నిర్మల్ పుర్జాతో పాటు మరో తొమ్మిది మంది పర్వతారోహకులు దాదాపు 1,200 అడుగుల కిందకు కొట్టుకుపోయి మరణించారు. పర్వతారోహణకు అత్యంత అనుకూలమైన సమయం అని భావించే రోజుల్లోనే ఇలాంటి భయంకరమైన మంచు తుఫానులు రావడం శాస్త్రవేత్తలను సైతం ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. అసలు ఈ మధ్య కాలంలో హిమపాతాలు, మంచు కొండలు విరిగిపడటం ఎందుకు ఇంత సర్వసాధారణంగా మారిపోతున్నాయి?
ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటైన్ డెవలప్మెంట్ ఇచ్చిన నివేదికలు వింటే మన గుండె ఆగిపోతుంది. హిందూకుష్ హిమాలయ ప్రాంతం కేవలం 1990 నుండి 2020 మధ్య కాలంలోనే దాదాపు 12 శాతం గ్లేసియర్లను, అలాగే 9 శాతం మొత్తం మంచు నిల్వలను శాశ్వతంగా కోల్పోయింది. భూతాపం విపరీతంగా పెరగడం వల్ల ఈ ప్రాంతంలోని మంచు పొరల మందం ఏకంగా 27 మీటర్ల మేర తగ్గిపోయింది. అంతేకాదు, ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదికల ప్రకారం నేపాల్లోని మంచు పర్వతాలు గత 30 ఏళ్లలోనే 30 శాతం మంచును కోల్పోయాయి.
2000 సంవత్సరం తర్వాత ఈ మంచు కరగడం అనేది అంతకుముందు దశాబ్దంతో పోలిస్తే రెట్టింపు వేగంతో సాగుతోంది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల పర్వతాల్లోని రాళ్లను గట్టిగా పట్టి ఉంచే శాశ్వత మంచు పొరలు పట్టు కోల్పోతున్నాయి. దీనివల్ల ఎప్పుడు ఏ కొండ విరిగిపడుతుందో, ఏ నిమిషంలో వరదలు ముంచెత్తుతాయో ఊహించడం ఎవరికీ సాధ్యం కావడం లేదు. అయితే ఇవన్నీ చూసి హిమాలయాలు కొద్ది రోజుల్లోనే పూర్తిగా కరిగిపోయి మాయమైపోతాయా అంటే.. ఇప్పుడే అలా జరగదు.
హిమాలయాలు దాదాపు 2,600 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి, 60 వేలకు పైగా గ్లేసియర్లతో వందలాది నదులకు జీవనాధారంగా ఉన్నాయి. కానీ ఇక్కడ పెరిగిపోతున్న ఉష్ణోగ్రతలు ఖచ్చితంగా ఒక తీవ్రమైన హెచ్చరిక. ప్రస్తుతం హిమాలయాలు ఒక పక్కా ‘టిక్కింగ్ టైమ్ బాంబు’లా మారాయని శాస్త్రవేత్తలు స్పష్టం చేస్తున్నారు. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ఆకస్మిక వరదలు, మంచు తుఫానులు భారత్, పాకిస్తాన్, చైనా, భూటాన్ వంటి దేశాల నదీ పరివాహక ప్రాంతాలపై మరింత భీభత్సాన్ని సృష్టించే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.పాలసీదారులు, పర్యావరణ నిపుణులు ఇప్పటికైనా కళ్ళు తెరిచి తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోతే రాబోయే రోజుల్లో ఊహించని నష్టాన్ని అనుభవించాల్సి వస్తుంది. ప్రకృతిని మనం నిర్లక్ష్యం చేస్తే అది మనపై ఎంతటి పగ తీర్చుకుంటుందో ఈ తాజా విపత్తులే దానికి నిదర్శనం.
