హిమాలయ పర్వతాలు అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది ప్రశాంతత, మంచు కొండల అందాలు, దైవత్వం. కానీ, అదే హిమాలయాల వెనుక ఎంతటి భయంకరమైన వినాశనం దాగి ఉందో ఇటీవల నేపాల్లో సంభవించిన ఘోర విపత్తు ప్రపంచానికి కళ్లద్దేలా చూపించింది. వందలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయిన ఈ భయంకరమైన జలప్రళయం హఠాత్తుగా వచ్చింది కాదు. దీని వెనుక ఒక షాకింగ్ నిజం ఉంది. ఈ విపత్తు సంభవించడానికి సరిగ్గా ఐదు నెలల ముందే శాస్త్రవేత్తలు చాలా స్పష్టమైన హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. అసలు ఆ నివేదికల్లో ఏముంది? హిమాలయాల్లో మంచు కొండలు ఎందుకు అంత వేగంగా కరిగిపోతున్నాయి?
సరిగ్గా మార్చి 2026లో ‘ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటైన్ డెవలప్మెంట్’ అంటే ICIMOD అనే అంతర్జాతీయ సంస్థ రెండు కీలక నివేదికలను విడుదల చేసింది. భారతదేశం, నేపాల్, భూటాన్, చైనాతో కూడిన ఈ అంతర్జాతీయ సంస్థ... హిమాలయాల్లోని మంచు కొండలు మునుపెన్నడూ లేనంత వేగంగా కరిగిపోతున్నాయని ప్రపంచాన్ని హెచ్చరించింది. గత 50 ఏళ్ల డేటాను పరిశీలిస్తే, 1975 నుండి ఇప్పటివరకు దాదాపు 27 మీటర్ల మందపాటి హిమానీనదాలు లేదా గ్లేసియర్స్ కరిగి నీరైపోయాయి. 1990 నుండి 2020 మధ్య కేవలం ముప్పై ఏళ్లలోనే హిమాలయాలు తమకున్న మంచు నిల్వలలో 9 శాతం కోల్పోయాయి.
ఈ మంచు కరిగే వేగం 2000 సంవత్సరం తర్వాత మరింత రెట్టింపు అయింది. దీనివల్ల హిమాలయాల దిగువ భాగంలో నివసిస్తున్న దాదాపు 200 కోట్ల మంది ప్రజల మనుగడ ప్రమాదంలో పడిందని శాస్త్రవేత్తలు ఐదు నెలల ముందే చెప్పారు. ఇప్పుడు నేపాల్లో జరిగిన వినాశనానికి కూడా సరిగ్గా ఇదే కారణమని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. సముద్ర మట్టానికి 4,000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో సాధారణంగా మంచు కురవాలి. కానీ, గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగా అక్కడ మంచుకు బదులు భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. అక్కడ కురుస్తున్న వర్షాలు మంచు కొండలను మరింత వేగంగా కరిగిస్తున్నాయి.
ఐసిఐఎమ్ఓడి శాస్త్రవేత్తల ప్రాథమిక పరిశోధనల ప్రకారం, అధిక ఎత్తులో ఉన్న కొండల పైనుంచి భారీ ఎత్తున మంచు మరియు రాళ్ల మిశ్రమం ఒకేసారి విరిగిపడింది. ఈ బురద, రాళ్ల ప్రవాహం నేరుగా కింద ప్రవహిస్తున్న ‘ల్హెందే ఖోలా’ నదిలోకి ఒక్కసారిగా దూసుకొచ్చింది. ఈ హఠాత్ ప్రవాహమే దిగువన ఉన్న భోటే కోశి, త్రిశూలి నదులను ముంచెత్తింది. హిమాలయాల్లో మంచు కవచం తగ్గిపోవడంతో రాతి ప్రాంతాలు ఎక్కువగా బయటపడుతున్నాయి. ఇవి సూర్యరశ్మి వల్ల వచ్చే వేడిని ఎక్కువగా పీల్చుకుని, చుట్టుపక్కల వాతావరణాన్ని మరింత వేడెక్కిస్తున్నాయి. ఫలితంగా కొండవాలులు బలహీనపడి ఇలాంటి కొండచరియలు విరిగిపడుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం నేపాల్లోని రాసువా వంటి ప్రాంతాల్లో సహాయక చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. కానీ ప్రమాదం ఇంకా పూర్తిగా ముగిసిపోలేదు. ఈ వినాశనం వల్ల కొండల మధ్య నీరు నిలిచిపోయి కొత్తగా తాత్కాలిక కృత్రిమ సరస్సులు ఏర్పడ్డాయి. అవి ఎప్పుడు బద్దలవుతాయోనని జనం భయపడుతున్నారు. గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగా హిమాలయాలు ఎంత ప్రమాదకరంగా మారుతున్నాయో చెప్పడానికి ఈ నేపాల్ విపత్తే ఒక నిదర్శనం. ప్రకృతిని మనం కాపాడుకోకపోతే, అది తిరగబడితే ఎలా ఉంటుందో ఈ ఘోర విపత్తు ప్రపంచానికి హెచ్చరిక లాంటిది.
